Op 16 april 2026 ging de eerste editie van het Symbio Kunst Lab van start in De Groene Afslag in Bussum. Een ochtend vol verbeeldingskracht, gevoed door de verhalen van drie creatieve makers, verdiept door experts en gedragen door iedereen die aanwezig was. Het jaarthema, de onzichtbaarheid van dieren in de vee-industrie, bleek groter dan verwacht - en dat was precies de bedoeling.
Een ochtend die verder reikte
Het jaarthema van het Symbio Kunst Lab draait om de relatie tussen mens en dier. Maar tijdens de startbijeenkomstbleek al snel hoe veelzijdig en diep dat thema is. Het ging over de onzichtbaarheid van dieren, maar ook over het dier als individu met een naam, een stem en een persoonlijkheid. Over de kloof tussen wat mensen weten en wat ze voelen en doen. Over verwondering als ingang. Over nieuwe taal vinden om mensen te raken zonder ze te verliezen.
Bestuursvoorzitter Gemma Reuten opende de ochtend met een persoonlijke brief aan een varken, uit het boekje Mijn brief aan de dieren, een initiatief van Wakker Dier in samenwerking met schrijver Arthur Japin. Het zette meteen de toon: dit is een zwaar en emotioneel thema, én een positieve ochtend. Want de vraag was niet wat er allemaal misgaat, maar wat kunst en verbeeldingskracht in beweging kunnen brengen.
Dierethicus Bernice Bovenkerk van Wageningen Universiteit bood vervolgens een eerste verdieping op het thema. Nederland is één van de meest dierintensieve landen ter wereld: 100 miljoen kippen, 12 miljoen varkens en 4 miljoen koeien leven grotendeels buiten ons blikveld. Bovenkerk signaleert tegelijk een verschuiving: er lijkt iets te bewegen in hoe mensen naar dieren kijken, een nieuw verbond in wording. Precies het momentum dat het Symbio Kunst Lab wil pakken. Marjolein de Rooij van de Vakbond voor de Dieren vulde dat aan vanuit de praktijk: zij ziet dagelijks hoe onzichtbaarheid en onwetendheid hand in hand gaan, en hoe kunst en verbeelding mensen kunnen raken op een manier die een rationeel argument alleen niet lukt.
De makers aan het woord
In gesprek met directeur Helen Kranstauber deelden de drie creatieve makers van het Symbio Kunst Lab 2026 voor het eerst hun werk en plannen. Mark Schalken, kunstenaar en grafisch ontwerper, werkt aan het eerste koeienmonument van Nederland: een monument dat letterlijk zichtbaar maakt wat decennialang uit het stadsbeeld verdween toen slachthuizen de stad verlieten. Lindertje Mans, theatermaker en performer, ontwikkelt de eerste one-woman kippenopera ter wereld: een participatieve performance over solidariteit en empathie. En Pinopotato, activistisch kunstenaar Pauline Wiersema, werkt aan een activatie rond het varken - nog open, de input van de ochtend in zich opnemend. Drie heel verschillende praktijken, maar met een gedeeld vertrekpunt: zichtbaar maken wat buiten ons blikveld is geraakt, met creatieve verbeelding als startpunt.
Wat wil je laten groeien?
Aan alle aanwezigen werd de vraag gesteld: wat wil je laten groeien? Die vraag leverde een rijke oogst op. De verwondering aanwakkeren, de kloof verkleinen tussen weten en doen, de drempel verlagen voor wie nog aarzelt. Met humor, schoonheid, verrassing en directe ontmoeting als ingang. En steeds de wens om voorbij de eigen kring te reiken: niet alleen mensen aanspreken die al overtuigd zijn, maar juist degenen die nog aarzelen.
"Het gaat om het zichtbaar maken van het onzichtbare, zodat voelen en handelen dichter bij elkaar komen."
De beweging is begonnen
Het Symbio Kunst Lab brengt creatieve makers, experts en geïnteresseerden samen om vanuit een gedeeld jaarthema artistieke producties te ontwikkelen die iets in gang zetten. De startbijeenkomst was de eerste stap: een lancering als voedingsbodem waaruit ideeën groeien, verbindingen ontstaan en samenwerkingen tot leven komen.
Schrijver Suus van de Kar sloot de ochtend af met een live-column die precies raak was: persoonlijk en confronterend tegelijk. Ze stelde de vraag die nog lang bleef hangen: wat als we niet alleen leren spreken óver dieren, maar leren luisteren naar wat zij ons vragen? Lees Suus' haar colum hier.
Wil je het Kunst Lab dit jaar meemaken?
Kom naar een van de presentatiemomenten:
Zaterdag 23 en zondag 24 mei - Chicks in Dialogue bij O Festival, Rotterdam Vrijdag 2 oktober - Eet mij niet 4 in Pakhuis de Zwijger, Amsterdam (save the date)
