Koe, kip, varken: dit was dierendag 2026
Een orgel dat door varkens zelf wordt bespeeld trok tijdens het weekend van Dierendag volop aandacht in landelijke en regionale media. Ook elders stond het dier centraal: Mark Schalken bracht de Amsterdamse koe terug in beeld en Lindertje Mans nodigde theaterpubliek uit om de taal van kippen te spreken.
Tijdens het weekend van Dierendag kwamen zo drie onderzoeken uit het Symbio Kunst Lab samen. Ieder vanuit een andere kunstvorm, ieder rond een ander dier.
Knorgel: orgel voor varkens
Op zaterdag 3 oktober presenteerde Pauline Wiersema van Studio Pinopotato tijdens festival Broekland op boerderij Sengersbroek haar Knorgel, een muziekinstrument dat speciaal is ontworpen voor varkens. Varkens zijn slimme, nieuwsgierige en speelse dieren die graag wroeten en hun omgeving onderzoeken. De meeste varkens in Nederland komen nooit buiten en hebben weinig mogelijkheden om dit natuurlijke gedrag te vertonen. Met het Knorgel vraagt Pauline aandacht voor die tegenstelling en onderzoekt ze hoe een instrument kan aansluiten bij de nieuwsgierigheid en speelsheid van het varken. Tijdens Broekland gingen ook kinderen met haar aan de slag. Met bietensap schilderden zij rond het Knorgel, terwijl ze meer leerden over het gedrag en leven van varkens.
De presentatie van het allereerste knorgel ter wereld bleef niet onopgemerkt. Het NOS Jeugdjournaal liet zien hoe de varkens met hun snuit zelf muziek maken. Ook Omroep Brabant, Eindhovens Dagblad en Hart van Nederland bezochten het Knorgel op de boerderij en ook voor Vroege Vogels van BNNVARA vertelde Pauline uitgebreider over het idee erachter. Daarmee bereikte het Knorgel in één weekend meer dan 1 miljoen mensen.
Op 21 oktober is de premiere van Knorgel: The Movie in het Wijkpaleis in Rotterdam. Het is een korte documentaire, gemaakt door Pauline Wiersema en Robin Tijdeman over het maakproces van het Knorgel, van begin tot eerste prototype. Volg @pinopotato op instagram voor meer updates.
De koe terug in beeld
Op vrijdagavond presenteerde kunstenaar Mark Schalken zijn graphic novel over het Koeienmonument van Amsterdam tijdens Eet mij niet in Pakhuis de Zwijger, een avond over de toekomst van plantaardige horeca.
Het werk, dat Mark binnen het Symbio Kunst Lab ontwikkelt, vertelt het verhaal van koeien die ooit veel zichtbaarder onderdeel waren van de stad. Melk en vlees zijn nog altijd overal aanwezig, terwijl de dieren zelf grotendeels uit beeld zijn verdwenen.
In zijn presentatie haalde hij een vraag aan van de achttiende eeuwse reiziger Jacob Haafner: “Waarom dieren doden als er geen ondraaglijke onmacht is die je daartoe dwingt?” De vraag nodigt uit om opnieuw te kijken naar iets wat vanzelfsprekend is geworden. Wie zien we eigenlijk achter melk en vlees?
Het werk wordt in zomer 2027 gepubliceerd en is voor Mark een belangrijke stap in de realisatie van het Koeienmonument. De avond is opgenomen en binnenkort terug te kijken via Pakhuis de Zwijger.
In gesprek met kippen
Lindertje Mans stond vrijdag in Pakhuis de Zwijger en zaterdag op Broekland met Chicks in Dialogue. Ze speelde de voorstelling op een plek waar de geschiedenis direct voelbaar was: een oude kippenstal.
Voor de voorstelling bracht ze tijd door met een kleine groep kippen om hun communicatie van dichtbij te leren kennen. Welke geluiden maken ze? Wat vertellen ze elkaar? En wat gebeurt er wanneer wij als mensen daadwerkelijk proberen die taal te spreken? Tijdens de voorstelling leert het publiek verschillende kakelpatronen. Met stem, adem en lichaam proberen bezoekers de geluiden zelf te maken.
Theaterkrant omschreef de voorstelling als een oefening in empathie. Door te proberen de taal van de kip te begrijpen, verschuift ook de blik op het dier. De kip verschijnt als een dier dat communiceert, waarschuwt, reageert op anderen en relaties aangaat. Blijf op de hoogte van nieuwe speeldata.
Ondertussen vindt Chicks in Dialogue ook haar weg buiten het theater. Benieuwd wat de voorstelling kan betekenen binnen jouw congres, bijeenkomst of publieksprogramma? Neem contact op met christel@firmames.nl.
Anders kijken naar wat we eten
Een koe krijgt haar verhaal terug. Een kip haar taal. Een varken een instrument om zelf te bespelen. De drie makers laten zien wat er kan veranderen wanneer dieren in ons voedselsysteem weer als levende wezens in beeld komen. Kunst kan daarbij ruimte maken om anders te kijken en om nieuwsgierig te worden naar het perspectief van het dier zelf.
